97 
 
 Bệnh lúc đ ầu thường do ngo ại cảm ôn tà gây nên. Viêm não thư ờng phát vào 
mùa hạ hoặc cuối hạ nên thuộc thử ôn hoặc thấp ôn.  
 Sau khi qua giai đo ạn cấp của bệnh, người bệnh chuyển sang giai đoạn di chứng 
sau ôn b ệnh, nguyên nhân lúc này thư ờng do n ội thương: Do sốt cao kéo dài làm âm 
dịch hao t ổn, tinh huy ết khô ráo, th ủy không dưỡng đư ợc m ộc, âm hư liên c ập đ ến 
dương, làm khí huy ết đ ều hư. Nhi ệt thư ờng hi ệp v ới th ấp, th ấp b ị nhiệt cô l ại thành 
đàm, bế tắc tâm khiếu, trở trệ mạch lạc, sinh đần độn, không nói, chân tay co cứng hoặc 
liệt. 
 Tùy từng thời kỳ sẽ có nh ững nguyên nhân n ội thương và bi ểu hi ện lâm sàng 
khác nhau như sau: 
- Thiên về âm hư (thiên về hư chứng): đêm nóng sáng mát, da th ịt gầy róc, miệng họng 
khô, hết sốt mà không có m ồ hôi, lòng bàn tay chân nóng và đ ỏ, đại tiện táo, nước tiểu 
vàng, môi lưỡi đỏ. Mạch tế sác. 
- Nếu âm huy ết hư sinh phong (thiên v ề thực chứng): kích thích qu ấy khóc, la hét, v ật 
vã, phiền nhiệt, mất ngủ, chân tay c o cứng, xoắn vặn, run gi ật hoặc co gi ật, chất lưỡi 
nhợt. Mạch huyền tế.  
- Thiên về khí huy ết hư (thiên v ề hư ch ứng): đàm nhi ệt trở trệ mạch lạc, bế tắc tâm 
khiếu sinh đần độn, khó nói, chân tay co qu ắp, cứng hoặc liệt, không ngồi không đứng, 
không đi được, sắc mặt trắng nhợt, chất lưỡi nhợt hoặc tím. Mạch tế sáp. 
III. CÁC THỂ LÂM SÀNG VÀ ĐIỀU TRỊ BẰNG Y HỌC CỔ TRUYỀN 
 Với mỗi thể lâm sàng, tùy từng tình trạng bệnh lý của người bệnh, thầy thuốc kê 
đơn bài thuốc cổ phương, bài thuốc đối pháp lập phương, bài thuốc nghiệm phương để 
gia giảm thành ph ần, khối lượng các v ị thuốc cổ truyền hoặc kê đơn các thành ph ẩm 
thuốc cổ truyền, thuốc dược liệu cho phù hợp với chẩn đoán. 
1. Thể âm hư 
1.1. Triệu chứng: đêm nóng, sáng mát, h ết sốt hoặc chỉ còn sốt nhẹ mà không có  mồ 
hôi. Người gầy, lòng bàn chân tay nóng đ ỏ. Tinh th ần mờ tối, thường nằm yên ít c ử 
động, nhận biết kém. Đại tiện táo, nước tiểu vàng. Miệng họng khô, môi lư ỡi đỏ, ít rêu 
hoặc không rêu. Mạch tế sác. 
 Nếu âm huyết hư sinh phong tr ẻ còn thêm quấy khóc, la hét, vật vã, phiền nhiệt, 
mất ngủ, chân tay co cứng, xoắn vặn, co giật hoặc run giật. 
1.2. Chẩn đoán 
- Chẩn đoán bát cương: Lý hư nhiệt. 
- Chẩn đoán tạng phủ: Âm hư/can thận âm hư. 
- Chẩn đoán nguyên nhân: Bất nội ngoại nhân (nội thương). 
1.3. Pháp:  
- Thiên về âm hư: dưỡng âm thanh nhiệt. 
- Thiên về âm huyết hư sinh phong: tư dưỡng âm huyết, chỉ kinh phong. 
1.4. Phương 
1.4.1. Điều trị bằng thuốc: 
* Nếu thiên về âm hư có thể dùng các bài thuốc sau: 
- Cổ phương:  
+ Thanh hao miết giáp thang gia giảm