64 
 
ĐAU DÂY THẦN KINH LIÊN SƯỜN 
(HIẾP THỐNG) 
 
I. ĐẠI CƯƠNG 
 Đau dây thần kinh liên sườn là bệnh cảnh xuất hiện khi dây thần kinh liên sư ờn 
bị tổn thương (viêm nhi ễm, ch èn ép). T ùy v ào m ức đ ộ, s ố lượng dây th ần kinh liên 
sườn bị tổn thương trên lâm s àng mà bệnh nhân có triệu chứng khác nhau. Điển hình là 
các cơn đau nhói từng đợt hoặc kéo dài  dọc theo đường đi của dây thần kinh liên sườn, 
đau tăng khi ấn vào, ho, hít thở sâu.  
- Theo Y học hiện đại (YHHĐ), bệnh gây ra do các nhóm nguyên nhân sau: 
+ Đau dây thần kinh liên sườn tiên phát: Do lạnh ho ặc do vận động sai tư thế hoặc quá 
tầm. Người bệnh xuất hiện đau ở vùng cạnh sống hoặc vùng liên sống - bả vai, đau một 
hoặc hai bên, lan theo khoang liên sườn ra phía trước. Đau âm ỉ cả ngày và đêm, tăng 
khi hít thở sâu, thay đổi tư thế, ho, hắt hơi. Ngườ i bệnh đau tăng thường nhầm với bệnh 
lý của phổi. Ấn vùng cạnh sống đau tức, đôi khi lan theo đường đi của dây thần kinh 
liên sườn. Da vùng đau không có biểu hiện tổn thương. Các xét nghiệm cho kết quả 
bình thường.  
+ Thoái hóa cột sống: Thường gặp ở ngườ i cao tuổi, tính chất khu trú thường kh ông rõ 
ràng. Thường đau ê ẩm, không cấp tính, kèm theo đau âm ỉ cột sống ngực cả khi nghỉ 
và khi vận động, ấn điểm cạnh c ột sống hai bên (cách cột sống 2 -3cm) người bệnh thấy 
tức nhẹ và dễ chịu.  
+ Lao cột sống hoặc ung thư cột sống: th ường gặp ở những người tuổi trung niên trở 
lên, bệnh diễn biến nặng, khu trú tại vùng cột sống bị tổn thương. Bi ểu hiện đau chói cả 
hai bên sườn, đau liên tục, tăng khi thay đổi tư thế hoặc vận  động, bệnh nhân c ó cảm 
giác bó chặt lấy ngực hoặc bụng. Dễ chẩn đoán nhầm với  cơn đau thắt ngực hoặc cơn 
đau dạ dày. Ấn cột sống có điểm đau chói. Triệu chứng toàn thân nặng như hội chứng 
nhiễm độc lao (sốt về chiều, mệt mỏi, sút cân...). Có thể thấy  biến dạng cột sống nếu ở 
giai đoạn nặng... 
+ Bệnh lý tủy sống: Đau dây thần kinh liên sườn thường là triệu chứng sớm của u rễ 
thần kinh, u ngoại tủy. Thường đau một bên, khu trú rõ. Khám cột sống không thấy đau 
rõ ràng. 
+ Chấn thương cột sống: Xảy ra sau khi người bệnh bị chấn thương, vận động c ột sống 
với cường độ quá mạnh. 
+ Zona: Thường khởi phát bằng đau rát một mảng sườn, sau một, hai ngày thấy đỏ da, 
xuất hiện các mụn nước và xu hướng lan rộng theo phạm vi phân bố của dây thần kinh 
liên sườn. Kèm theo sốt nhẹ, đau hạch nách. Sau khoảng một tuần tổn thương khô, bong 
vảy, để lại sẹo và chuyển sang giai đoạn di chứng gây đau rát ở vùng tổn thương, có th ể 
kéo dài hàng tháng, nhất là ở người cao tuổi.  
- Theo Y học cổ truyền (YHCT),  đau dây th ần kinh li ên sư ờn thu ộc ph ạm vi ch ứng 
Hiếp thống. Hiếp thống là đau một hoặc hai bên mạng sườn, là một cảm giác chủ quan 
của người bệnh. Hai bên mạng sườn là đường tuần hoàn của kinh túc quyết âm can và