15 
 
THOÁI HÓA KHỚP GỐI 
(HẠC TẤT PHONG) 
 
I. ĐẠI CƯƠNG 
Thoái hóa kh ớp g ối là h ậu quả của quá trình cơ h ọc và sinh h ọc làm m ất cân 
bằng giữa tổng hợp và hủy hoại sụn, xương dưới sụn. Sự mất cân bằng này có thể được 
bắt đầu bởi nhiều yếu tố: di truy ền, phát tri ển, chuyển hóa và c hấn thương, bi ểu hiện 
cuối cùng của thoái hóa khớp là thay đổi hình thái, sinh hóa, phân tử, cơ sinh học của tế 
bào và chất căn bản của sụn dẫn đến nhuyễn hóa, nứt loét, mất sụn khớp, xơ hóa xương 
dưới sụn, gai xương và h ốc xương dư ới sụn. Bệnh thường gặp ở nữ giới, chiếm 80% 
các trường hợp thoái hóa khớp gối. 
Theo Y h ọc hiện đại (YHHĐ), nguyên nhân gây thoái hóa kh ớp gối được chia 
làm hai loại: Thoái hóa khớp nguyên phát và thứ phát. 
- Chẩn đoán xác đ ịnh theo tiêu chu ẩn ch ẩn đoán c ủa H ội th ấp kh ớp h ọc M ỹ-ACR 
(American College of Rheumatology), 1991. 
+ Có gai xương ở rìa khớp (trên Xquang). 
+ Dịch khớp là dịch thoái hóa. 
+ Tuổi trên 38. 
+ Cứng khớp dưới 30 phút. 
+ Có dấu hiệu lục cục khi cử động khớp. 
Chẩn đoán xác định khi có yếu tố 1,2,3,4 hoặc 1,2,5 hoặc 1,4,5. 
- Các dấu hiệu khác: tràn dịch và biến dạng khớp. 
- Các phương pháp thăm dò ch ẩn đoán hình ảnh: Xquang, siêu âm kh ớp, ch ụp c ộng 
hưởng từ, nội soi khớp. 
Theo Y học cổ truyền (YHCT), thoái hóa kh ớp gối không có b ệnh danh riêng. 
Tuy nhiên, hầu hết người bệnh đến khám và điều trị thoái hóa khớp gối thường có triệu 
chứng đau, hạn chế vận động và khớp gối sưng hoặc biến dạng, nên thoái hóa kh ớp gối 
được quy vào chứng Tý, bệnh danh là Hạc tất phong.  
II. NGUYÊN NHÂN VÀ CƠ CHẾ BỆNH SINH THEO Y HỌC CỔ TRUYỀN 
- Phong hàn th ấp hoặc phong th ấp nhiệt tà th ừa lúc chính khí hư t ổn, vệ ngoại bất cố 
xâm phạm vào cơ bi ểu kinh l ạc làm s ự vận hành c ủa khí huy ết tại khớp gây đau, co 
duỗi khó khăn. 
- Công năng c ủa tạng can và th ận bị hư tổn do b ệnh lâu ngày làm tà khí bám vào gân 
xương hoặc do tu ổi cao, ch ức năng c ủa can thận suy gi ảm gây đau, co du ỗi khó k hăn, 
biến dạng các khớp và tái phát nhiều lần.  
III. CÁC THỂ LÂM SÀNG VÀ ĐIỀU TRỊ BẰNG Y HỌC CỔ TRUYỀN 
 Với mỗi thể lâm sàng, tùy từng tình trạng bệnh lý của người bệnh, thầy thuốc kê 
đơn bài thuốc cổ phương, bài thuốc đối pháp lập phương, bài thuốc nghiệm phương để 
gia giảm thành ph ần, khối lượng các v ị thuốc cổ truyền hoặc kê đơn các thành ph ẩm 
thuốc cổ truyền, thuốc dược liệu cho phù hợp với chẩn đoán. 
1. Thể phong hàn thấp tý