140 
 
BÍ ĐÁI CƠ NĂNG 
(LONG BẾ) 
 
I. ĐẠI CƯƠNG  
Theo Y h ọc hiện đại, bí đái là tình tr ạng trong bàng quang có ch ứa nhiều nước 
tiểu mà ngư ời bệnh không đi ti ểu được hoặc đi ti ểu với số lượng rất ít, không ph ải do 
nguyên nhân cơ gi ới như là c ản trở đường ra của nước tiểu. Bí đái bao g ồm cả nguyên 
nhân thực thể và cơ năng. Bí đái cơ năng thường gặp là do viêm nhiễm, phẫu thuật vùng 
tiểu khung, đi ều trị bằng phẫu thuật vùng xương ch ậu, khớp háng, c ột sống, vùng h ậu 
môn trực tràng… hoặc ảnh hưởng của thuốc tê, mê… gây nên. Triệu chứng chủ yếu là 
người bệnh đau tức vùng bụng dưới, bàng quang, vùng trước xương mu, khó chịu, bứt 
rứt, muốn đi tiểu nhưng không thể tiểu được, căng tức vùng bàng quang, khám bụng 
vùng hạ vị có cầu bàng quang. Bí đái cơ năng được chẩn đoán chủ  yếu dựa vào thăm 
khám trên lâm sàng và điều trị bằng phương pháp Y học cổ truyền thường có hiệu quả 
cao. 
Theo Y học cổ t ruyền, bí đái cơ năng thu ộc phạm vi chứng Long b ế hoặc Lung 
bế. Lung là tiểu tiện ít, tiểu không dễ dàng. Bế là chỉ một giọt nước tiểu cũng không ra, 
tiểu không thông, muốn đi tiểu cũng không được.  
II. NGUYÊN NHÂN VÀ CƠ CHẾ BỆNH SINH BÍ ĐÁI CƠ NĂNG 
Theo YHHĐ: 
Thành bàng quang co bóp không đ ủ mạnh có th ể là do m ất liên h ệ với hệ thần 
kinh điều khiển tiểu tiện. Nguyên nhân gây mất liên lạc như:  
- Các chấn thương cột sống, chấn thương vỡ xương chậu… 
- Các phẫu thuật vùng xương ch ậu, khớp háng, vùng c ột sống thắt lưng, vùng h ậu môn 
trực tràng, sau mổ đẻ …  
- Sử dụng một số thuốc tê, mê...  
- Viêm nhiễm vùng hạ vị, đường tiết niệu… 
Theo YHCT: 
- Do thấp nhiệt ở trung tiêu không hóa đư ợc làm cho khí cơ c ủa bàng quang bị trở ngại 
gây nên bí đái. 
- Do phế nhiệt ảnh hưởng đến tuyên phát và túc giáng, qua đó ảnh hưởng đến chức năng 
thông điều thủy đạo, gây khó khăn nhị tiện, làm tiểu tiện không lợi, bí đái. 
- Do cáu gi ận quá m ức làm can khí u ất trệ hoặc do sau m ổ, sau đ ẻ, do ảnh hưởng của 
một số loại thuốc làm cho khí cơ của bàng quang bị trở ngại, tiểu tiện bất lợi, bí đái. 
- Do thận khí t ổn thương, tinh huy ết hao t ổn, mệnh môn h ỏa suy làm cho khí h óa của 
bàng quang bất lợi, khí cơ bàng quang suy yếu gây nên bí đái. 
III. CÁC THỂ LÂM SÀNG VÀ ĐIỀU TRỊ BẰNG Y HỌC CỔ TRUYỀN 
 Với mỗi thể lâm sàng, tùy từng tình trạng bệnh lý của người bệnh, thầy thuốc kê 
đơn bài thuốc cổ phương, bài thuốc đối pháp lập phương, bài thuốc nghiệm phương để 
gia giảm thành ph ần, khối lượng các v ị thuốc cổ truyền hoặc kê đơn các thành ph ẩm 
thuốc cổ truyền, thuốc dược liệu cho phù hợp với chẩn đoán. 
1. Thể bàng quang thấp nhiệt