119 
 
VIÊM GAN VIRUS MẠN 
(HIẾP THỐNG) 
 
I. ĐẠI CƯƠNG 
Viêm gan mạn là một trong những hình thái b ệnh lý thường gặp ở gan do nhiều 
nguyên nhân gây ra với biểu hiện viêm và hoại tử ở gan kéo dài ít nhất là 6 tháng. Viêm 
gan mạn thường là h ậu quả của viêm gan c ấp, tuy nh iên ở nhiều trường hợp bệnh tiến 
triển âm thầm và chỉ thể hiện ở giai đoạn mạn tính mà thôi. Viêm gan vi rút mạn cũng 
là một loại viêm gan mạn, có nhiều đặc điểm giống với viêm gan mạn nói chung. 
Các vi rút viêm gan B (HBV), viêm gan C (HCV) và viêm gan do  HBV kết hợp 
HDV là những vi rút dễ tiến triển đến viêm gan mạn. 
  Viêm gan vi rút B là một bệnh phổ biến toàn cầu, do vi rút viêm gan B (HBV) 
gây ra. Bệnh có thể lây truyền qua đường máu, đường tình dục, từ mẹ truyền sang con. 
Nếu mẹ nhiễm HBV và có HBeAg  (+) thì khả năng lây cho con là hơn 80% và khoảng 
90% trẻ sinh ra sẽ mang HBV mạn tính. 
  Viêm gan vi rút B có thể diễn biến cấp tính,  trong đó hơn 90% số trường hợp 
khỏi hoàn toàn, gần 10% chuyển sang viêm gan mạn tính và hậu quả cuối cùng là xơ 
gan hoặc ung thư gan. 
Chẩn đoán xác định viêm gan vi rút B mạn tính:  
- HBsAg (+) trên 6 tháng hoặc HBsAg (+) và Anti HBc IgG (+).   
- AST, ALT tăng từng đợt hoặc liên tục trên 6 tháng. 
- Có bằng chứng tổn thương mô bệnh học tiến triển, xơ gan (được xác định bằng sinh 
thiết gan hoặc đo độ đàn hồi gan hoặc Fibrotest hoặc chỉ số APRI) mà không do căn 
nguyên khác. 
Theo Y học cổ truyền,  viêm gan mạn nằm trong phạm vi chứng hiếp thống. Hiếp 
thống chỉ chứng bệnh do mạch lạc không được nuôi dưỡng hoặc mạch lạc bế tắc dẫn tới 
mạng sườn đau tức (đau hai bên ngực từ dưới hố nách cho tới xương sườn 12). 
 Bệnh danh Hiếp thống lần đầu xuất hiện trong sách “Hoà ng đế nội kinh tố vấn”, 
chương Liệu thích có viết: “Tà khí xâm phạm kinh thiếu dương gây ra hiếp thống”. Đây 
được coi là mô tả đầu tiên của y văn cổ về chứng bệnh này. Về nguyên nhân gây bệnh 
của hiếp thống, ngay từ rất sớm, sách Linh khu, chương Tà khí tà ng phủ bệnh hình có 
viết: “Nếu như đại nộ, khí thượng mà không hạ xuống, dẫn đến ứ tắc ở hạ sườn, tổn 
thương tạng can”. N hư vậy sách Linh khu cho rằng nguyên nhân gây bệnh của hiếp 
thống do tình chí và liên quan đến tạng can là chính. Tôn Tư Mạc trong sách  Bị cấp 
thiên kim yếu phương lại chia hiếp thống thành hai thể lớn là can thực nhiệt và can hư 
hàn. Trương Cảnh Nhạc tron g “Cảnh Nhạc toàn thư” viết: “Chứng hiếp thống vốn 
thuộc hai kinh can tỳ, nguyên nhân là do đường đi của hai kinh này. Tuy nhiên, bệnh ở 
các tạng tâm, phế, tỳ, vị, thận và bàng quang cũng có thể có triệu chứng của chứng hiếp 
thống”. Trương Cảnh Nhạc nhấn m ạnh mặc dù hiếp thống thường gặp bệnh ở can đởm, 
nhưng không phải tất cả nguyên nhân gây ra hiếp thống đều do can đởm . Do vậy, cần 
phân biệt với chứng Hiếp thống do đau thần kinh liên sườn (thường đau cấp, mức độ 
đau dữ dội, thường liên quan đến thời tiết,  tư thế…), chứng Hiếp thống do Viêm gan 
virus mạn có thể kèm theo hoàng đản.