21
GOUT
(THỐNG PHONG)
I. ĐẠI CƯƠNG
Bệnh gout thường gặp ở nam giới tuổi trung niên 30 - 50 tuổi, tuy nhiên có thể gặp
ở người trẻ tuổi hoặc nữ giới. Bệnh gây ra do r ối loạn chuyển hóa nhân purin, v ới các
đợt viêm khớp cấp tính.
Chẩn đoán: Có thể áp dụng một trong các tiêu chuẩn sau:
- Tiêu chuẩn Bennet và Wood năm 1968 được áp dụng rộng rãi nhất ở Việt Nam do dễ
nhớ và phù hợp với điều kiện thiếu xét nghiệm:
a. Hoặc tìm thấy tinh thể natri urat trong dịch khớp hay trong các hạt tophi.
b. Hoặc tối thiểu có hai trong các yếu tố sau đây:
+ Tiền sử hoặc hiện tại có tối thiểu 2 đợt sưng đau của một khớp với tính khởi phát đột
ngột, đau dữ dội và khỏi hoàn toàn trong vòng 2 tuần.
+ Tiền sử hoặc hiện tại có sưng đau khớp bàn ngón chân cái với các tính chất như trên.
+ Có hạt tophi.
+ Đáp ứng tốt với colchicin (giảm viêm, giảm đau trong 48 giờ) trong tiền sử hoặc hiện
tại.
Chẩn đoán xác định khi có tiêu chuẩn a hoặc 2 yếu tố của tiêu chuẩn b.
- Tiêu chuẩn ILAR và Omeract năm 2000: Độ nhạy 70%, đặc hiệu 78,8%.
+ Có tinh thể urat đặc trưng trong dịch khớp, và/hoặc:
+ Hạt tophi được chứng minh có ch ứa tinh th ể urat bằng phương pháp hóa h ọc hoặc
kính hiển vi phân cực, và/hoặc:
+ Có 6 trong số 12 biểu hiện lâm sàng, xét nghiệm và X quang sau:
Viêm tiến triển tối đa trong vòng một ngày.
Có hơn một đợt viêm khớp cấp.
Viêm khớp ở một khớp.
Đỏ vùng khớp.
Sưng, đau khớp bàn ngón chân cái.
Viêm khớp bàn ngón chân cái ở một bên.
Viêm khớp cổ chân một bên.
Hạt Tophi nhìn thấy được.
Tăng acid uric trong máu.
Sưng đau khớp không đối xứng.
Nang dưới vỏ xương, không có hình khuyết xương trên X quang.
Cấy vi khuẩn âm tính.
Bệnh gout đư ợc mô t ả đầu tiên trong sách “Đan Khê tâm pháp” v ới tên g ọi là
chứng Thống phong, ngoài ra còn g ọi là “Lịch tiết phong”, “Bạch hổ phong”, “Bạch hổ
lịch tiết”.
II. NGUYÊN NHÂN VÀ CƠ CHẾ BỆNH SINH THEO Y HỌC CỔ TRUYỀN
Thống phong là do phong hàn th ấp hoặc phong thấp nhiệt tà thừa lúc chính khí hư
tổn, vệ ngoại bất cố xâm phạm vào kinh m ạch; kèm theo công năng thăng thanh giáng