44 
 
TĂNG HUYẾT ÁP VÔ CĂN 
(HUYỄN VỰNG) 
 
I. ĐẠI CƯƠNG 
Tăng huyết áp là b ệnh rất thường gặp và là m ột vấn đề xã hội. Tăng huy ết áp 
nguy hiểm bởi các biến chứng không chỉ gây chết người mà còn đ ể lại những di chứng 
nặng nề, ảnh hưởng đ ến chất lượng cuộc sống của người bệnh, là gá nh nặng cho gia 
đình và xã hội.  
- Chẩn đoán xác định dựa vào đo huy ết áp. Theo T ổ chức Y tế Thế giới, được 
gọi là tăng huy ết áp khi huy ết áp tâm thu ≥ 140 mmHg và/ho ặc huyết áp tâm trương ≥ 
90 mmHg. Trị số huyết áp được đo ở 2 lần khám, mỗi lần khám được đo ít nhất 2 lần, 
người bệnh cần được nghỉ ngơi trước khi đo 15 phút.  
- Theo Y h ọc hi ện đ ại, tăng huy ết áp đư ợc chia làm 2 lo ại là tăng huy ết áp 
nguyên phát và th ứ phát (các b ệnh v ề thận, n ội ti ết, tim m ạch, do thu ốc và m ột s ố 
nguyên nhân khác). Cần lưu ý khám lâm sàng, làm các xét nghiệm cận lâm sàng để tìm 
nguyên nhân, phát hiện các y ếu tố nguy cơ và t ổn thương cơ quan đích ( ở tim, thận, 
mạch máu, võng mạc, não). 
- Phân loại tăng huy ết áp theo H ội Tim m ạch VN 2007 (d ựa vào WHO 2005, 
JNC VI 1997, ESC/ESH 2003) 
Phân loại Huyết áp tâm thu 
(mmHg) 
Huyết áp tâm trương 
(mmHg) 
Huyết áp tối ưu <120 <80 
Huyết áp bình thường <130 <85 
Huyết áp bình thường cao 130 – 139 85 – 89  
Tăng huyết áp độ 1 140 – 159 90 – 99  
Tăng huyết áp độ 2 160 – 179 100 – 109 
Tăng huyết áp độ 3 ≥180 ≥110 
Tăng huyết áp tâm thu đơn độc ≥140 <90 
Nếu huyết áp tâm thu và huy ết áp tâm trương không cùng 1 phân lo ại thì ch ọn 
mức huyết áp cao hơn để xếp loại. 
- Theo Y h ọc c ổ truyền, tăng huy ết áp thu ộc ph ạm vi c ủa các ch ứng: Huy ễn 
vựng, đầu thống, thất miên... và do nhiều nguyên nhân gây ra.  
II. NGUYÊN NHÂN VÀ CƠ CHẾ BỆNH SINH THEO Y HỌC CỔ TRUYỀN 
- Do can dương vư ợng, bốc lên trên ho ặc do tình chí không thư thái, u ất ức lâu ngày 
khiến can dương thăng đ ộng gây nhi ễu lên trên làm cho hoa m ắt chóng mặt, cho áng 
đầu, ù tai. Dương thăng nên gây mặt đỏ, hay tức giận. Can dương vượng gây ít ngủ, hay 
mơ, miệng đắng, lưỡi đỏ, mạch huyền. 
- Nội thương hư tổn: Do lao động nặng nhọc lâu ngày hoặc do tuổi cao sức yếu làm tổn 
thương các cơ quan trong cơ th ể. Trong đó tổn thương thận âm, thận âm hư không nuôi 
dưỡng được can m ộc làm cho can âm suy y ếu dẫn đến can th ận âm hư, can âm hư th ì 
can dương s ẽ bốc lên gây ra ch óng mặt, đau đ ầu, hay quên. Th ận hư gây ra l ưng gối