I. Định Nghĩa & Khái Niệm Chuyên Môn
Liệt mặt ngoại biên do tổn thương dây thần kinh số VII từ nhân thần kinh trở ra ngoài sọ, dẫn đến mất vận động các cơ bám da mặt cùng bên. Trong YHCT gọi là Khẩu nhãn oa tà (mắt méo miệng lệch).
II. Tiêu Chuẩn Chẩn Đoán Lâm Sàng & Cận Lâm Sàng (YHHĐ)
Mặt mất cân xứng, rãnh mũi má mờ hoặc mất cùng bên liệt, mắt nhắm không kín (dấu hiệu Charles Bell +), nhân trung lệch sang bên lành, không huýt sáo hoặc phồng má được, thức ăn đọng ở má.
III. Biện Chứng Luận Trị Y Học Cổ Truyền
🔹 Do Phong Hàn (Liệt sau khi trúng gió lạnh, trời rét)
Pháp trị: Khu phong tán hàn, hoạt huyết thông lạc.
Phương dược: Đại Tần Giao Thang gia giảm (Tần giao 10g, Phòng phong 8g, Khương hoạt 8g, Độc hoạt 8g, Bạch chỉ 8g, Đương quy 10g, Thược dược 10g, Xuyên khung 8g, Thục địa 12g, Hoàng cầm 8g, Sinh địa 10g, Bạch truật 10g, Phục linh 10g, Tế tân 3g, Cam thảo 4g).
🔹 Do Phong Nhiệt (Kèm sốt, viêm tai xương chũm, zona tai)
Pháp trị: Thanh nhiệt giải độc, khu phong hoạt lạc.
Phương dược: Ngân Kiều Tán gia Thạch quyết minh, Ngưu bàng tử, Chi tử.
IV. Phác Đồ Không Dùng Thuốc (Châm Cứu & Phục Hồi Chức Năng)
Phương huyệt: Dương bạch (GB14), Toản trúc (BL2), Ty trúc không (TE23), Tứ bạch (ST2), Địa thương (ST4), Giáp xa (ST6), Nghinh hương (LI20), Hợp cốc (LI4 – bên đối diện). Điện châm dòng kích thích cơ mặt ngắt quãng, lưu kim 20 phút.
V. Phác Đồ Phối Hợp Y Học Hiện Đại
Corticosteroid đường uống liều cao giảm liều dần trong 7-10 ngày đầu, thuốc kháng virus (Acyclovir nếu nghi Zona), nhỏ nước mắt nhân tạo và đeo kính râm bảo vệ giác mạc.
Nguồn trích dẫn số hóa: 248026 Quyet Dinh Huong Dan Chan Doan Dieu Tri Yhct Yhhd 2026 Maisigned 179202611 — Chuẩn hóa theo Quyết định Cục Quản Lý Y Dược Cổ Truyền (Bộ Y Tế).